Międzynarodowy Festiwal Muzyki Akordeonowej w Przemyślu od początku budował swoją tożsamość na połączeniu tradycyjnej rywalizacji konkursowej z rozwiązaniami, które miały dawać uczestnikom większą swobodę, przejrzystość oceniania i poczucie rzeczywistego udziału w wydarzeniu artystycznym.
From the outset, the International Accordion Music Festival in Przemyśl built its identity on combining traditional competitive rivalry with solutions intended to give participants greater freedom, transparent judging and a real sense of taking part in an artistic event.
Twórcy festiwalu nie chcieli powielać istniejących schematów. W końcu lat osiemdziesiątych i na początku lat dziewięćdziesiątych wiele konkursów akordeonowych miało podobne zasady repertuarowe i organizacyjne. Andrzej Wawrzyniuk zaproponował więc formułę bardziej otwartą, a jednocześnie wykorzystującą - jak na ówczesne realia - nowoczesne rozwiązania techniczne. Właśnie te elementy z czasem stały się znakiem rozpoznawczym przemyskiego wydarzenia.
The festival’s founders did not want to copy existing patterns. In the late 1980s and early 1990s many accordion competitions had similar rules of repertoire and organisation. Andrzej Wawrzyniuk therefore proposed a more open formula which at the same time made use of technical solutions that were modern by the standards of the day. It was precisely these elements that in time became the hallmark of the Przemyśl event.
Swoboda repertuarowaFreedom of repertoire
Jednym z najważniejszych założeń konkursu była możliwość samodzielnego wyboru repertuaru. Uczestnik nie był ograniczony wyłącznie do ściśle narzuconego zestawu utworów, lecz mógł stworzyć program lepiej odpowiadający jego możliwościom, zainteresowaniom oraz własnej osobowości artystycznej.
One of the competition’s most important principles was the freedom to choose one’s own repertoire. Participants were not restricted to a strictly imposed set of pieces, but could build a programme better suited to their abilities, their interests and their own artistic personality.
Takie rozwiązanie dawało wykonawcom większą swobodę prezentacji. Konkurs stawał się dzięki temu nie tylko sprawdzianem technicznych umiejętności, lecz również okazją do pokazania własnego sposobu myślenia o muzyce i świadomego budowania programu.
This gave performers greater freedom of presentation. The competition thus became not only a test of technical skill, but also an opportunity to show one’s own way of thinking about music and of building a programme deliberately.
Swoboda repertuarowa została wpisana w podstawowe założenia festiwalu już na etapie tworzenia jego pierwszego regulaminu.
Freedom of repertoire was written into the festival’s founding principles as early as the drafting of its first set of rules.
Jawne ocenyTransparent scoring
Szczególnie charakterystycznym elementem przemyskiego konkursu była jawność punktacji jurorów. Oceny były prezentowane bezpośrednio po zakończeniu występu uczestnika.
A particularly distinctive feature of the Przemyśl competition was the openness of the jurors’ scoring. Marks were presented immediately after each participant’s performance ended.
Dzięki temu wykonawcy, pedagodzy i publiczność mogli niemal natychmiast poznać rezultat oceny. Zamiast czekać na zamknięte obrady komisji i ogłoszenie końcowego werdyktu, uczestnik otrzymywał informację o punktacji od razu po swojej prezentacji.
Performers, teachers and the audience could therefore learn the result almost at once. Instead of waiting for closed deliberations and the announcement of a final verdict, participants received their scores straight after their performance.
Rozwiązanie to podkreślało przejrzystość konkursu i od początku należało do jego najbardziej rozpoznawalnych cech. W pracy poświęconej historii festiwalu jawne prezentowanie ocen zostało wskazane jako jeden z kluczowych elementów odróżniających Przemyśl od innych wydarzeń konkursowych.
This underlined the transparency of the competition and was from the beginning one of its most recognisable features. In the study devoted to the festival’s history, the open presentation of scores is identified as one of the key elements setting Przemyśl apart from other competitions.
Komputery od pierwszych edycjiComputers from the earliest editions
Nowoczesność festiwalu szczególnie mocno widoczna była w sposobie wykorzystania komputerów.
The festival’s modernity was especially evident in the way computers were used.
Jeszcze przed pierwszą edycją Andrzej Wawrzyniuk rozpoczął pracę nad programem umożliwiającym bieżące wprowadzanie ocen jurorów. System automatycznie obliczał końcową punktację uczestnika i przypisywał mu odpowiednie miejsce w klasyfikacji.
Even before the first edition, Andrzej Wawrzyniuk began work on a program that allowed the jurors’ marks to be entered as the competition went along. The system automatically calculated each participant’s final score and assigned their place in the ranking.
Warto pamiętać, że mówimy o początku lat dziewięćdziesiątych, kiedy komputery nie były jeszcze standardowym wyposażeniem szkół muzycznych. Podczas pierwszej edycji przemyska szkoła nie posiadała nawet własnego odpowiedniego zaplecza komputerowego, dlatego część urządzeń trzeba było pożyczać. Tym bardziej wyraźnie pokazuje to, jak dużą wagę organizatorzy przywiązywali do technicznej strony konkursu.
It is worth remembering that this was the early 1990s, when computers were not yet standard equipment in music schools. During the first edition the Przemyśl school did not even have suitable computing facilities of its own, so some of the equipment had to be borrowed. This shows all the more clearly how much importance the organisers attached to the technical side of the competition.
Nowoczesne rozwiązania obejmowały również ustalanie kolejności prezentacji konkursowych. Losowanie miało odbywać się komputerowo, co było jednym z zapisanych założeń regulaminowych festiwalu. Taki sposób organizacji podkreślał neutralność procedury i wpisywał się w ogólną koncepcję konkursu opartego na jasnych, czytelnych zasadach.
The modern solutions also extended to setting the order of the competition performances. The draw was to be carried out by computer, which was one of the principles written into the festival rules. This form of organisation underlined the neutrality of the procedure and fitted the overall concept of a competition based on clear, transparent rules.
Nagrania uczestnikówRecordings for participants
Kolejnym wyróżnikiem było nagrywanie prezentacji konkursowych.
Another distinctive feature was the recording of the competition performances.
Występy uczestników rejestrowano kamerami, a wykonawcy otrzymywali później nagrania swoich prezentacji. Była to nie tylko pamiątka z udziału w festiwalu. Materiał można było wykorzystać do analizy własnego wykonania, dalszej pracy z pedagogiem i obserwowania własnego rozwoju.
Participants’ performances were filmed, and performers later received recordings of their presentations. This was not merely a souvenir of taking part in the festival. The material could be used to analyse one’s own performance, to continue work with a teacher and to observe one’s own progress.
W ten sposób konkurs pozostawiał po sobie coś więcej niż wynik zapisany w protokole – uczestnik otrzymywał również zapis własnego występu.
In this way the competition left behind more than a result recorded in the minutes – each participant also received a record of their own performance.
Muzyka kameralnaChamber music
Festiwal od początku nie ograniczał się wyłącznie do prezentacji solowych.
From the very beginning the festival was not confined to solo performances.
Regulamin dopuszczał udział zespołów kameralnych o różnych składach instrumentalnych, pod warunkiem że akordeon odgrywał w nich zasadniczą rolę. Otwierało to konkurs na znacznie szersze spektrum repertuaru i pozwalało prezentować akordeon nie tylko jako instrument solowy, lecz także jako pełnoprawnego partnera w muzyce kameralnej.
The rules allowed chamber ensembles of various instrumental line-ups to take part, provided that the accordion played an essential role in them. This opened the competition to a far wider range of repertoire and made it possible to present the accordion not only as a solo instrument, but also as a full partner in chamber music.
Początkowo wielkość zespołów była ograniczona do kwintetu, co wynikało przede wszystkim z możliwości przestrzennych sali koncertowej.
Initially the size of ensembles was limited to a quintet, chiefly because of the space available in the concert hall.
Koncerty i wydarzeniaConcerts and events
Sama nazwa „festiwal” nie była przypadkowa.
The word “festival” in the name was no accident.
Od początku zakładano, że wydarzenie będzie czymś więcej niż serią przesłuchań zakończonych wręczeniem nagród. Rywalizacji konkursowej towarzyszyły koncerty, a w kolejnych latach także wykłady, prezentacje instrumentów i inne wydarzenia związane z muzyką akordeonową.
From the outset the intention was that the event would be more than a series of auditions ending with the presentation of prizes. The competition was accompanied by concerts and, in later years, also by lectures, instrument presentations and other events connected with accordion music.
Dzięki temu uczestnicy przyjeżdżali do Przemyśla nie tylko po to, by wystąpić przed jury. Mogli słuchać zaproszonych artystów, poznawać nowe repertuary, spotykać pedagogów i innych wykonawców oraz uczestniczyć w szerszym życiu środowiska akordeonowego.
As a result, participants came to Przemyśl not only to perform before the jury. They could listen to invited artists, discover new repertoire, meet teachers and fellow performers, and take part in the wider life of the accordion community.
To właśnie rozbudowana formuła wydarzenia sprawiła, że organizatorzy zdecydowali się określić je mianem festiwalu, a nie wyłącznie konkursu.
It was precisely this wide-ranging formula that led the organisers to call the event a festival rather than merely a competition.
Niezależne juryAn independent jury
Istotnym elementem regulaminu była również niezależność poszczególnych jurorów w ocenianiu występów.
Another important element of the rules was the independence of individual jurors in assessing performances.
Twórcy konkursu zakładali, że każdy członek komisji powinien samodzielnie dokonywać oceny wykonania. Punktacja była następnie zestawiana przez system komputerowy.
The competition’s founders assumed that each member of the panel should assess a performance independently. The marks were then collated by the computer system.
W pierwszych założeniach przyjęto skalę od 1 do 6 punktów z dokładnością do jednej dziesiątej punktu, nawiązującą do systemu ocen szkolnych. Rozwiązanie to miało tworzyć czytelny i precyzyjny mechanizm klasyfikowania uczestników.
The original principles adopted a scale from 1 to 6 points, accurate to one tenth of a point, echoing the school grading system. This was intended to create a clear and precise mechanism for ranking participants.
Ciągłość pokoleńContinuity across generations
Jednym z pierwotnych założeń była także regularność organizowania konkursu.
One of the original principles was also that the competition should be held regularly.
Dzięki kolejnym edycjom Przemyśl mógł stać się stałym miejscem spotkań środowiska akordeonowego. Uczestnicy pojawiali się na festiwalu na różnych etapach własnej edukacji – najpierw jako młodzi uczniowie, później studenci, a po latach niektórzy wracali jako pedagodzy, jurorzy lub koncertujący artyści.
Successive editions allowed Przemyśl to become a permanent meeting place for the accordion community. Participants appeared at the festival at various stages of their own education – first as young pupils, later as students, and after some years a number of them returned as teachers, jurors or performing artists.
Ta ciągłość stała się z czasem jednym z najważniejszych elementów tożsamości wydarzenia. W podsumowaniu pracy właśnie międzypokoleniowe powroty dawnych uczestników zostały wskazane jako szczególna cecha rozwoju festiwalu.
In time this continuity became one of the most important elements of the event’s identity. In the conclusion of the study, it is precisely these intergenerational returns of former participants that are singled out as a special feature of the festival’s development.