Historia Zespołu Państwowych Szkół Muzycznych im. Artura Malawskiego w Przemyślu to nie tylko historia instytucji, budynków i kolejnych zmian organizacyjnych. Przede wszystkim jest to opowieść o ludziach – pedagogach, dyrektorach i uczniach, którzy przez dziesięciolecia tworzyli jedno z najważniejszych środowisk muzycznych regionu.

The history of the Artur Malawski State Music School Complex in Przemyśl is not only the history of an institution, its buildings and successive reorganisations. Above all it is a story about people – the teachers, directors and students who over the decades created one of the region’s most important musical communities.

Tradycje profesjonalnej edukacji muzycznej w Przemyślu sięgają jeszcze XIX wieku, kiedy przy miejscowym Towarzystwie Muzycznym działała szkoła prowadząca naukę śpiewu, skrzypiec i fortepianu. Bezpośrednim poprzednikiem dzisiejszej placówki była jednak prywatna Szkoła Muzyczna braci Gołębiowskich, założona w 1944 roku przy ulicy Kościuszki 7. Kierował nią Władysław Gołębiowski – skrzypek i pedagog, który stworzył zespół nauczycieli instrumentów smyczkowych, fortepianu, akordeonu i śpiewu.

Traditions of professional music education in Przemyśl reach back to the nineteenth century, when a school teaching singing, violin and piano operated alongside the local Music Society. The direct predecessor of today’s institution, however, was the private Gołębiowski Brothers’ Music School, founded in 1944 at 7 Kościuszki Street. It was run by Władysław Gołębiowski – a violinist and teacher who assembled a staff teaching strings, piano, accordion and voice.

Od Wacława Łuczaka do kolejnych pokoleńFrom Wacław Łuczak to later generations

1 stycznia 1954 roku szkoła Gołębiowskich została upaństwowiona. Tak rozpoczęła się historia Państwowej Szkoły Muzycznej w Przemyślu, której pierwszym dyrektorem został Wacław Łuczak.

On 1 January 1954 the Gołębiowski school was taken into state ownership. So began the history of the State Music School in Przemyśl, whose first director was Wacław Łuczak.

Początki były skromne. Lekcje odbywały się w siedmiu niewielkich pomieszczeniach, a mimo trudnych warunków bardzo szybko rozwijało się kształcenie instrumentalne. Szczególną popularnością cieszyły się fortepian, skrzypce, akordeon oraz instrumenty dęte. Obok lekcji indywidualnych działały chór i zespoły kameralne.

The beginnings were modest. Lessons were held in seven small rooms and, despite the difficult conditions, instrumental teaching developed very quickly. Piano, violin, accordion and wind instruments were especially popular. Alongside individual lessons there were a choir and chamber ensembles.

W 1956 roku kierownictwo szkoły objął Wilhelm Hetper, znany w Przemyślu organizator życia muzycznego. Kolejny ważny krok nastąpił w 1963 roku, kiedy powstała w mieście filia Państwowej Średniej Szkoły Muzycznej w Rzeszowie, kierowana przez Krystynę Matheis-Domaszowską. Dzięki temu młodzi przemyscy muzycy po raz pierwszy mogli kontynuować profesjonalną edukację na poziomie średnim bez wyjazdu do innego miasta.

In 1956 the school was taken over by Wilhelm Hetper, a well-known organiser of musical life in Przemyśl. Another important step came in 1963, when a branch of the State Secondary Music School in Rzeszów was established in the city, headed by Krystyna Matheis-Domaszowska. For the first time, young Przemyśl musicians could continue professional education at secondary level without moving to another city.

W 1968 roku filia usamodzielniła się jako Państwowa Szkoła Muzyczna II stopnia. Jej pierwszym dyrektorem, a następnie dyrektorem obu szkół – I i II stopnia – ponownie został Wacław Łuczak. Szkoła zaczynała w ten sposób tworzyć pełny system edukacji, prowadzący młodego muzyka od pierwszych lekcji instrumentu aż do przygotowania do studiów wyższych.

In 1968 the branch became independent as the State Music School of the second degree. Its first director – and subsequently director of both schools, of the first and second degree – was once again Wacław Łuczak. In this way the school began to build a complete system of education, leading a young musician from their first lessons on an instrument through to preparation for higher studies.

Szkoła, która rosła wraz ze swoimi uczniamiA school that grew with its students

Szczególne znaczenie dla rozwoju placówki miał okres kierowania nią przez Kazimierza Czeredreckiego. Dzięki jego staraniom w 1978 roku rozpoczęła działalność szkoła ogólnokształcąca, umożliwiająca połączenie edukacji ogólnej i muzycznej w jednej placówce. Był to ważny moment w historii przemyskiego szkolnictwa artystycznego.

The period under Kazimierz Czeredrecki was of particular importance for the school’s development. Thanks to his efforts, a general-education school opened in 1978, making it possible to combine general and musical schooling in a single institution. This was an important moment in the history of arts education in Przemyśl.

Rok później szkoła otrzymała imię Artura Malawskiego – wybitnego kompozytora urodzonego w Przemyślu, który właśnie w tym mieście rozpoczynał swoją muzyczną drogę. Jego postać stała się symbolicznym łącznikiem między muzyczną tradycją miasta a ambicjami kolejnych pokoleń młodych artystów.

A year later the school was named after Artur Malawski – the distinguished composer born in Przemyśl, who began his musical path in this very city. His figure became a symbolic link between the city’s musical tradition and the ambitions of successive generations of young artists.

W 1985 roku dyrektorem został Antoni Guran – absolwent, a następnie nauczyciel Państwowej Szkoły Muzycznej II stopnia. Jego działalność dobrze pokazuje charakter przemyskiego środowiska: uczniowie wracali do swojej szkoły jako pedagodzy, a później przejmowali odpowiedzialność za jej dalszy rozwój.

In 1985 Antoni Guran became director – a graduate and subsequently a teacher of the State Music School of the second degree. His career illustrates the character of the Przemyśl community well: students returned to their school as teachers and later took responsibility for its further development.

Antoni Guran był równocześnie prezesem Towarzystwa Muzycznego w Przemyślu i pomysłodawcą festiwalu „Przemyska Jesień Muzyczna”. W jego organizację angażował uczniów oraz nauczycieli szkoły, dzięki czemu placówka coraz silniej uczestniczyła w życiu kulturalnym całego miasta.

Antoni Guran was at the same time president of the Music Society in Przemyśl and the originator of the “Przemyśl Musical Autumn” festival. He involved the school’s students and teachers in organising it, and as a result the institution took an ever greater part in the cultural life of the whole city.

Nowa siedziba przy ulicy SłowackiegoA new home on Słowackiego Street

Koniec lat osiemdziesiątych przyniósł jedno z najtrudniejszych wyzwań w historii szkoły – konieczność opuszczenia dotychczasowych pomieszczeń. Po kilku latach starań władze miasta przekazały placówce trzy budynki dawnej jednostki wojskowej przy ulicy Słowackiego 91.

The late 1980s brought one of the greatest challenges in the school’s history – the need to leave its existing premises. After several years of effort, the city authorities handed over three buildings of a former military unit at 91 Słowackiego Street.

Wymagały one gruntownego remontu i przystosowania do potrzeb edukacji artystycznej. Ostatecznie w 1992 roku właśnie ten kompleks stał się siedzibą szkoły, która przyjęła nazwę Zespół Państwowych Szkół Muzycznych im. Artura Malawskiego w Przemyślu.

They required thorough renovation and adaptation to the needs of arts education. In the end, in 1992, this complex became the seat of the school, which took the name Artur Malawski State Music School Complex in Przemyśl.

Ta data ma również szczególne znaczenie dla historii akordeonu w Przemyślu. W tym samym roku odbyła się pierwsza edycja Przemyskiego Festiwalu Akordeonowego.

That date is also of particular significance for the history of the accordion in Przemyśl. The first edition of the Przemyśl Accordion Festival was held in the same year.

Szkoła, z której wyrósł festiwalThe school from which the festival grew

Międzynarodowy Festiwal Muzyki Akordeonowej nie powstał przypadkowo właśnie w tej szkole. Był rezultatem rozwijanego przez lata środowiska pedagogicznego i wykonawczego.

It was no accident that the International Accordion Music Festival came into being at this particular school. It was the result of a teaching and performing community developed over many years.

To tutaj pracowali Stanisław Kucab i Andrzej Wawrzyniuk, którzy stworzyli podstawy festiwalu. To tutaj kształcili się muzycy, którzy później sami stawali się pedagogami, jurorami, koncertującymi artystami oraz organizatorami kolejnych edycji wydarzenia.

It was here that Stanisław Kucab and Andrzej Wawrzyniuk worked, laying the foundations of the festival. It was here that musicians were educated who later became teachers, jurors, performing artists and organisers of subsequent editions of the event.

Z czasem jednym z najlepszych przykładów tej ciągłości stał się Dariusz Baszak – absolwent szkoły, później nauczyciel akordeonu, zastępca dyrektora do spraw muzycznych, a od 2017 roku dyrektor ZPSM. Równolegle od 2002 roku kieruje Międzynarodowym Festiwalem Muzyki Akordeonowej.

In time, one of the finest examples of this continuity became Dariusz Baszak – a graduate of the school, later an accordion teacher, deputy director for musical affairs, and from 2017 director of the school complex. In parallel, he has headed the International Accordion Music Festival since 2002.

W ten sposób historia szkoły i historia festiwalu zaczęły tworzyć jedną opowieść. Kolejne pokolenia wychowanków wracały do miejsca swojej edukacji już w nowych rolach – nauczycieli, organizatorów i mentorów następnych młodych muzyków.

In this way the history of the school and the history of the festival began to form a single story. Successive generations of former students returned to the place of their education in new roles – as teachers, organisers and mentors to the next young musicians.

Absolwenci – najlepsza wizytówka szkołyGraduates – the school’s finest credential

Znaczenie przemyskiej szkoły najlepiej widać w losach jej wychowanków. Uczniowie od dziesięcioleci zdobywają nagrody na konkursach krajowych i międzynarodowych, koncertują oraz kontynuują edukację w wyższych uczelniach muzycznych.

The importance of the Przemyśl school is best seen in the lives of its former students. For decades they have won prizes at national and international competitions, performed in concert and continued their education at higher music academies.

W gronie uczniów i absolwentów szkoły znaleźli się między innymi:

The school’s students and graduates have included, among others:

Wielu z nich zostało koncertującymi artystami lub wykładowcami uczelni muzycznych w Polsce i za granicą.

Many of them have become performing artists or lecturers at music academies in Poland and abroad.

Więcej niż szkołaMore than a school

ZPSM im. Artura Malawskiego od lat pozostaje nie tylko miejscem edukacji, lecz także ważnym centrum życia artystycznego Przemyśla. Szkoła organizowała wydarzenia o zasięgu ogólnopolskim i międzynarodowym – obok Festiwalu Muzyki Akordeonowej również Międzynarodowy Festiwal i Konkurs Zespołów Kameralnych z Gitarą Klasyczną „Ghitaralia” oraz Ogólnopolski Konkurs Pianistyczny „Dziecięce Spotkania z Muzyką Fortepianową – od Klasyki do Rozrywki”.

For years the Artur Malawski State Music School Complex has been not only a place of education, but also an important centre of artistic life in Przemyśl. The school has organised events of national and international scope – alongside the Accordion Music Festival, also the “Ghitaralia” International Festival and Competition of Chamber Ensembles with Classical Guitar, and the national piano competition “Children’s Encounters with Piano Music – from Classical to Popular”.

Jej historia pokazuje charakterystyczną dla Przemyśla ciągłość: uczeń staje się absolwentem, absolwent pedagogiem, pedagog wychowuje następne pokolenie. Właśnie z takiego środowiska wyrósł Międzynarodowy Festiwal Muzyki Akordeonowej.

Its history shows a continuity characteristic of Przemyśl: the student becomes a graduate, the graduate a teacher, and the teacher educates the next generation. It was from such a community that the International Accordion Music Festival grew.